อัญมณี ที่เรียกว่าพลอยเนื้อแข็งรองจากเพชร ถามหากันมาก แต่ไม่ปรากฏที่เมนูแรกใน หมวดหมู่สินค้า ทางด้านซ้าย      นั่นก็คือ

1.รูบี้ (Ruby) หรือ ทับทิม หรือ พลอยแดง มีสีแดงสด, แดงอมชมพู(ทับทิมพม่า), แดงอมม่วง(ทับทิมสยาม),แดงเกือบใส (ทับทิมแอฟริกา)

 2.บลู แซฟไฟร์ (Blue Sapphire) หรือ ไพลิน สีน้ำเงิน ทั้งน้ำเงินเข้มและน้ำเงินอ่อน

3.เยลโล แซฟไฟร์ (Yellow Sapphire) หรือ บุษราคัม สีเหลืองอมส้ม ทั้งเหลืองเข้มและเหลืองอ่อน

4.กรีน แซฟไฟร์ (Green Sapphire) หรือ เขียวส่อง สีเขียวเข้มอมน้ำเงิน โดยทั่วไปในหมู่คนไทย จะเรียกอัญมณีชนิดนี้ว่ามรกต

อัญมณีทั้ง 4 ชนิดนี้ ดูรายละเอียดได้ใน กลุ่มของแร่ คอรันดัม (Corundum) อยู่บริเวณเมนูด้านซ้ายมือ

 ด้วยเหตุที่ อัญมณี นั้นมีมากมาย นครอัญมณี เป็นแห่งเดียวที่มีการจัดกลุ่มหมวดหมู่ของอัญมณี โดยยึดหลักการแบ่งกลุ่ม 4 อย่าง ดังนี้

1.ความแข็ง (Hardness)                         2.ส่วนประกอบทางเคมี (Chemical Formula)

3.ดัชนีหักเหของแสง (Refractive Index)       4.ความถ่วงจำเพาะ (Specific gravity)

นพเก้า อัญมณีศิริมงคล 9 อย่าง..

"เพชรดี มณีแดง เขียวใสแสงมรกต เหลืองใสสดบุษราคัม แดงแก่ก่ำโกเมนเอก สีหมอกเมฆนิลกาฬ มุกดาหารสีหมอกมัว แดงสลัวเพทาย สังวาลสายไพฑูรย์"

เพชรและพลอยอีก 8 ชนิด รวมเป็น 9 ชนิดนี้ รวมเรียกว่า "นพเก้า" ที่เป็นสิริมงคลสูงสุด แก่ผู้สวมใส่ แต่เดิมจะใช้เฉพาะพระมหากษัตริย์ และพระราชวงศ์ และใช้เฉพาะในงานมงคลเท่านั้น

ในปัจจุบันนี้ "นพเก้า" ยังเป็นที่นิยมของประชาชนทั่วไป และถือว่าเป็นสิริมงคลแก่ผู้สวมใส่ สามารถใส่ได้ทุกชนชั้น

หลักในการเลือกอัญมณีนพเก้าแต่ละชนิด มีดังนี้

 1. เพชร (Diamond) ต้องเลือกที่คุณภาพดี ไม่มีตำหนิ และขาวบริสุทธิ์ เจียระไนแบบได้สัดส่วนสวยงาม ไม่นิยมเจียรแบบหลังเบี้ย การเจียรรูปหน้ากลม มีเหลี่ยมรอบ ภาษาช่างจะเรียกว่ากลมเหลี่ยมเพชร จะให้ความแวววาวดีที่สุด

 2. มณี หรือทับทิม (Ruby) ชื่อได้ยินบ่อยคือ พลอยแดง ควรมีคุณภาพดี เนื้อใส ไม่แตกร้าว และมีสีแดงสดใสอมชมพู ไม่ดำคล้ำ หรืออมม่วง

 3. มรกต (Emerald) ต้องมีสีเขียวสดใส และมีตำหนิน้อยที่สุด ซึ่งธรรมชาติของมรกต มักจะมีตำหนิแทบทุกเม็ด แต่ในประเทศไทยมักจะเรียก เขียวส่อง (Green Sapphire) ว่าเป็นมรกตเช่นเดียวกัน

 4. บุษราคัม (Yellow Sapphire) ควรเลือกที่มีสีเหลืองเข้มสดใส ไม่มีตำหนิ หรือแตกร้าว

 5. โกเมน (Garnet) ควรเลือกเม็ดที่มีคุณภาพดี ไม่มีตำหนิหรือแตกร้าว และมีสีแดงเข้ม (สีแดงแก่กว่าทับทิม) ไม่อมสีน้ำตาล หรือเหลือง หรือออกดำมากนัก

 6. นิลกาฬ หรือไพลิน (Blue Sapphire) ควรเลือกสีน้ำเงินสดใส หรือสีฟ้าเข้มคล้ายท้องฟ้า (สีหมอกเมฆ) เนื้อใส ไม่มีตำหนิหรือแตกร้าว

 7. มุกดาหาร (Moonstone) ควรเลือกสีขาวอมฟ้า และเส้นพาดกลางหน้าพลอย ต้องคมชัดเป็นเส้นตรง เนื้อเกือบใส ไม่มีตำหนิ

8. เพทาย (Zircon) มีหลายสี แต่นิยมใช้เพทาย ที่มีสีออกแดง ๆ ซึ่งหาได้ยาก เนื้อใส ไม่มีตำหนิ หรือแตกร้าว ปัจจุบันมักจะเห็นเพทายเป็นสีฟ้าอมเขียว เป็นส่วนมาก

9. ไพฑูรย์ หรือตาแมว (Chrysoberyl Cat's Eye) ควรเลือกสี เหลืองออกเข้มใส คล้ายน้ำผึ้ง และต้องมีเส้นพาดกลางหน้าพลอยคมชัด เป็นเส้นตรงเช่นเดียวกับ มุกดาหาร (เส้นพาดกลางหน้าพลอยของมุกดาหาร และไพฑูรย์ ถือเป็นหัวใจสำคัญในการเลือก) เนื้อใส ไม่มีตำหนิ หรือแตกร้าว

อัญมณี (พลอย) ทั้ง 8 ชนิด (ยกเว้น เพชร) ต้องเจียระไนแบบ หลังเบี้ย หรือหลังเต่า สัดส่วนดี โค้งนูนสวยงาม และถูกต้องตามแบบ แผนเดิม แต่จะมีข้อเสียจากการไม่มีเหลี่ยมของอัญมณี คือ จะสูญเสียความแวววาว เล่นไฟ ระยิบระยับของอัญมณีชิ้นนั้นไป

ส่วนอัญมณีทั้ง 3 ชนิด คือ ทับทิม ไพลิน และบุษราคัม ถ้าได้แบบ ที่มีสตาร์ (ขารูปดาว 6 แฉกบนหน้าพลอย วิ่งไปมาตามแสงไฟ) ทุกเม็ดก็จะยิ่งเพิ่มความสวยงาม และมีคุณค่า แต่หาได้ค่อนข้างยาก